📌 विभागाचे मुख्य उद्दिष्ट

ग्रामीण भागातील महिला, गर्भवती माता, स्तनदा माता व बालकांचे आरोग्य, पोषण, शिक्षण व संरक्षण यासाठी विविध योजना प्रभावीपणे राबविणे हे महिला व बालकल्याण विभागाचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.

🧾 महिला व बालकल्याण विभागाची प्रमुख कार्ये

• ✔ अंगणवाडी केंद्रांचे संचालन व नियंत्रण
• ✔ 0 ते 6 वयोगटातील बालकांना पोषण आहार
• ✔ पूर्वप्राथमिक शिक्षण
• ✔ बालकांचे वजन व उंची मोजणी

🤱 महिला आरोग्य व पोषण

• ✔ गर्भवती व स्तनदा मातांसाठी पोषण आहार
• ✔ माता व बाल आरोग्य तपासणी
• ✔ कुपोषण निर्मूलन उपक्रम
• ✔ आरोग्य विभागाशी समन्वय

👩‍🎓 महिला सक्षमीकरण योजना

• ✔ स्वयं सहाय्यता बचत गट (SHG)
• ✔ महिलांसाठी कौशल्य विकास प्रशिक्षण
• ✔ आर्थिक स्वावलंबन योजना
• ✔ महिला जनजागृती कार्यक्रम

🧒 बाल संरक्षण व विकास

• ✔ बाल संरक्षण योजना
• ✔ बालविवाह प्रतिबंध
• ✔ बालकामगार प्रतिबंध जनजागृती
• ✔ शाळाबाह्य मुलांचे पुनर्वसन

📋 शासकीय योजना अंमलबजावणी

• ✔ प्रधानमंत्री मातृ वंदना योजना (PMMVY)
• ✔ पोषण अभियान
• ✔ राज्य व केंद्र शासनाच्या महिला-बाल योजना
• ✔ DBT द्वारे लाभ वितरण

👩‍💼 विभागातील अधिकारी व कर्मचारी

• बाल विकास प्रकल्प अधिकारी (CDPO)
• पर्यवेक्षिका (Supervisor)
• अंगणवाडी सेविका
• अंगणवाडी मदतनीस
• लिपिक

💰 निधीचे स्रोत

• केंद्र शासन निधी
• राज्य शासन निधी
• जिल्हा परिषद निधी
• 15 वा वित्त आयोग (पूरक बाबींसाठी)

📑 महत्त्वाची नोंदवही व कागदपत्रे

• अंगणवाडी नोंदवही
• लाभार्थी नोंदणी यादी
• पोषण आहार अहवाल
• मासिक व वार्षिक प्रगती अहवाल

💻 वापरल्या जाणाऱ्या प्रणाली

• ICDS-CAS
• PFMS
• DBT प्रणाली